නිබ්බාන පරමාර්ථය

සතර පරමාර්ථ ධර්ම අතුරෙන් සිව්වැන්න

නිබ්බාන

“භවාභවං විනනතො සංසිබ්බනතො වානසඞ්ඛාතාය තණ්හාය නික්ඛන්තං, නිබ්බාති වා එතෙන රාගග්ගිආදිකොති නිබ්බානං.”(අභි.සං)

"කුඩා-මහත් භවයන් (නැවත නැවත උපදින භවයන්) එකිනෙක ගලපන, මහන හෙවත් ගැටගසන 'වාන' නම් වූ තෘෂ්ණාවෙන් නික්මුණේ (බැහැර වූයේ) ද, නැතහොත් යමකින් රාගාදී ගිනි නිවී යන්නේ ද, එහෙයින් නිර්වාණ නම් වේ."

කාරණ පරියායෙන් 2

ආකාර භේදයෙන් 3

නිරුක්තිය

නිර්වාණ නිරුක්ති හා ස්වභාව විවරණය

අටුවා සහ ටීකා අනුව නිබ්බාන නිර්වචනය

පාලි පාඨය

"නිබ්‌බානන්‌ති එත්‌ථ නිබ්‌බායන්‌ති සබ්‌බෙ වට්‌ටදුක්‌ඛසන්‌තාපා එතස්‌මින්‌ති නිබ්‌බානං. නිබ්‌බායන්‌තීති යෙ කිලෙසා වා ඛන්‌ධා වා අභාවිතමග්‌ගස්‌ස ආයතිං උප්‌පජ්‌ජනාරහපක්‌ඛෙ ඨිතා හොන්‌ති. තෙ යෙව භාවිතමග්‌ගස්‌ස අනුප්‌පජ්‌ජනාරහපක්‌ඛං පාපුණන්‌තීති අත්‌ථො. න හි ඛණත්‌තයං පත්‌වා නිරුද්‌ධා අතීතධම්‌මා නිබ්‌බායන්‌ති නාම. පච්‌චුප්‌පන්‌නෙසු ආයතිං අවස්‌සං උප්‌පජ්‌ජමානෙසු ච ධම්‌මෙසු වත්‌තබ්‌බමෙව නත්‌ථීති. වට්‌ටදුක්‌ඛසන්‌තාපාති කිලෙසවට්‌ටකම්‌මවට්‌ටවිපාකවට්‌ටදුක්‌ඛසන්‌තාපා. න හි තිවිධවට්‌ටදුක්‌ඛසන්‌තාපරහිතානං රුක්‌ඛාදීනං අනුප්‌පාදනිරොධො නිබ්‌බානං නාම හොතීති. එතස්‌මින්‌ති විසයෙ භුම්‌මං. යථා ආකාසෙ සකුණා පක්‌ඛන්‌තීති. යෙහි තෙ නිබ්‌බායන්‌ති. තෙසං තබ්‌බිනිමුත්‌තං අඤ්‌ඤං නිබ්‌බුතිට්‌ඨානං නාම කිඤ්‌චි නත්‌ථීති. නිබ්‌බායන්‌ති වා අරියජනා එතස්‌මින්‌ති නිබ්‌බානං. නිබ්‌බන්‌ති ධීරා යථායං පදීපොති හි වුත්‌තං. නිබ්‌බායන්‌තීති තං තං කිලෙසානං වා ඛන්‌ධානං වා පුන අප්‌පටිසන්‌ධිකභාවං පාපුණන්‌තීති අත්‌ථො. එකස්‌මින්‌ති විසයෙ එව භුම්‌මං, එතස්‌මිං අධිගතෙතිපි යොජෙන්‌ති. ටීකාසු පන භවාභවං විනනතො සංසිබ්‌බනතො වානං වුච්‌චති තණ්‌හා. තතො නික්‌ඛන්‌තන්‌ති නිබ්‌බානන්‌ති වුත්‌තං."

සිංහල පරිවර්තනය

මෙහි 'නිබ්බාන' යනු: යමක සියලු වට්ටදුක්ඛ සන්තාපයෝ (සසර දුක් දැවිලි) නිවී යෙත් ද, එය 'නිබ්බාන' (නිර්වාණය) නම් වේ.

'නිවී යෙත්' යනු: මාර්ගය නොවැඩූ පෘථග්ජනයාට අනාගතයෙහි යම් ක්ලේශ කෙනෙක් හෝ ස්කන්ධ කෙනෙක් උපදින්නට සුදුසු පක්ෂයෙහි සිටිත් ද, මාර්ගය වැඩූ ආර්යයාට ඒ ක්ලේශයෝ හා ස්කන්ධයෝ ම නැවත නූපදින්නට සුදුසු පක්ෂයට පැමිණෙත් යන අර්ථයයි. උත්පාද-ඨිති-භංග යන ක්ෂණත්‍රයට පැමිණ නිරුද්ධ වූ අතීත ධර්මයෝ වනාහි 'නිවෙත්' යැයි නොකියනු ලැබේ. වර්තමානයෙහි පවත්නා සහ අනාගතයෙහි ඒකාන්තයෙන් ම උපදනා ධර්මයන් කෙරෙහි ද (නිරුද්ධ වී නිවී යෑමක් ගැන) කිවයුතු ම නොවේ.

'වට්ටදුක්ඛසන්තාපා' (වට්ටදුක්ඛ සන්තාපයෝ) යනු: ක්ලේශ වට්ටය, කර්ම වට්ටය සහ විපාක වට්ටය යන තෙවදෑරුම් වට්ටදුක්ඛයන්ගේ දැවිල්ලයි. තෙවදෑරුම් වට්ටදුක්ඛ සන්තාපයන්ගෙන් තොර වූ ගස්-කොළන් ආදියෙහි නූපැත්ම සහ නිරෝධය 'නිර්වාණ' නම් නොවේ ම ය.

'එතස්මිං' (යමක) යනු විෂයයෙහි සප්තමී විභක්තියයි. 'අහසෙහි පක්ෂීහු පියාසර කරත්' යන්නාක් මෙනි. යම් ඒ ක්ලේශ-ස්කන්ධයෝ නිවී යෙත් ද, ඔවුනට ඒ නිර්වාණයෙන් තොර වූ අන්‍ය වූ කිසිදු නිවෙන තැනක් (නිවුති ස්ථානයක්) නම් නැත.

නැතහොත්, ආර්ය ජනයෝ යමක නිවී යෙත් ද, එය 'නිබ්බාන' නම් වේ. 'නිබ්බන්ති ධීරා යථායං පදීපෝ' (මේ පහන නිවී ගියාක් මෙන් ප්‍රඥාවන්තයෝ පිරිනිවෙති) යැයි වදාළේ එහෙයිනි. 'නිවී යෙත්' යනු: ඒ ඒ කෙලෙසුන්ගේ හෝ ස්කන්ධයන්ගේ නැවත ප්‍රතිසන්ධි නොගන්නා භාවයට (අනුත්පාද නිරෝධයට) පැමිණෙත් යන අර්ථයයි. මෙහි 'එතස්මිං' යනු ද විෂය සප්තමියයි; 'ඒ නිර්වාණය අවබෝධ කළ කල්හි' යයි ද යොදත්.

ටීකාවන්හි වනාහි: භවයෙන් භවයට ගළපන, මහන (අමුණන) බැවින් තෘෂ්ණාවට 'වාන' යැයි කියනු ලැබේ. එයින් නික්මුණු හෙයින් (බැහැර වූ හෙයින්) 'නිබ්බාන' (නිර්වාණ) නම් වේ යැයි වදාරන ලදී.